door Maria Negro

Aan het gegeven van Als hij terugkomt zal het niet liggen. De hoofdpersoon, Beer, verliest de man met wie ze zes jaar een relatie had, alleen weet vrijwel niemand dat, en degenen die dat wel weten zwijgen erover om de ex-vrouw van de man niet voor het hoofd te stoten. Zo moet Beer in stilte om haar geliefde rouwen.

Een mooi gegeven, dat stof kan bieden voor een ontroerende roman. Maar wat ik ook voelde tijdens het lezen, ontroering was het niet. Eigenlijk voelde ik helemaal niks. Willemsen stipt de verschillende fases van rouw aan in haar boek, maar weet het geen enkel moment invoelend te maken. Het is alsof iemand haar goud in handen gaf, waarna zij dacht: tja, mooi. Maar wat moet ik ermee?

Willemsen wil wel graag raken, ontroeren en boos maken, blijkt uit verschillende scènes. Misschien wil ze het te graag, met als gevolg een averechts effect. Situaties worden soms zo dik aangezet dat ze alle geloofwaardigheid verliezen. Zoals bij de man die een kind heeft verloren en denkt dat alle vlaggen in de straat halfstok hangen voor zijn dochtertje. `Niemand wees hem erop dat het vier mei was.’

En dat kon de man zelf niet bedenken?

Of bij een dienstmeisje dat geen kinderen kon krijgen en elke maand met roodbetraande ogen rondliep: `Dan was ze ongesteld geworden, terwijl ze dacht dat ze in verwachting was. Ze wist het zeker, zoals ze het de vorige maand de maand daarvoor zeker had geweten.’

Elke maand?

Of wanneer Beer leest dat vrouwen in de overgang een nieuwe doelgroep van advertenties voor toiletartikelen vormen en meteen allerlei `gezichtcrèmes- en handcrèmes, lippenstift en shampoo (had) gekocht, zoals het een lid van de doelgroep betaamt. Anders hoorde ze er niet bij. En de week daarop deed ze hetzelfde en de week daarop ook weer, week in week uit.’

Elke week? Geloof jij het?

Dat is eigenlijk het grootste probleem van dit boek. Ik geloof het niet. Ik geloof de personages niet, ik geloof de situaties niet, en als gevolg daarvan kunnen ze me niet raken. De overdrijving maakt ze ongeloofwaardig.

Daar tegenover staat dat hele alledaagse, onopvallende situaties door Willemsen worden opgeschreven alsof ze de moeite van het observeren waard zijn. We kijken er door haar ogen naar, maar zien niks bijzonders. Nergens overstijgen de beschrijvingen de middelmatigheid. Hetzelfde geldt voor de scènes die de liefde tussen Beer en Anton beschrijven. Ik las niets dat vertederde, niets dat herkenning opriep, niets dat de moeite van het onthouden waard was.

Als de andere zeven boeken van Flip Willemsen net zo vlak en onopvallend zijn, vind ik het niet gek dat ik nooit eerder van haar had gehoord.

Als hij terugkomt

Flip Willemsen

Meulenhoff, oktober 2007